Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ՎԿ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 

Հայաստանի Հանրապետություն

Ամփոփ մեթոդաբանություն
Արտաքին առևտուր

Վերջին վերանայումը

       04 ապրիլ 2019թ

Վերջին վավերացումը

04 ապրիլ 2019թ

Պատասխանատու(ներ)         
 
  Քրիստինե Պողոսյան

ՀՀ ՎԿ

Վճարային հաշվեկշռի և արտաքին առևտրի վիճակագրության  բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 583 995
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ : kristina@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

Վիճակագրությունը վարվում է ՄԱԿ-ի կողմից առաջարկվող «Ապրանքների միջազգային առևտրի վիճակագրություն. հիմնադրույթներ և սահմանումներ, 2010» ձեռնարկի մեթոդաբանության համաձայն:

Սահմանում: Արտահանումն ապրանքների դուրս բերումն է Հայաստանի տնտեսական տարածքից այլ երկրներ ազատ շրջանառության համար, իսկ ներմուծումը` ապրանքների ներս բերումն է այլ երկրներից Հայաստանի տնտեսական տարածք` ազատ շրջանառության համար: Կիրառվում է առևտրի ընդհանուր համակարգը, պահպանվում է ՄԱԿ-ի «Ապրանքների միջազգային առևտրի վիճակագրություն. հիմնադրույթներ և սահմանումներ, 2010» ձեռնարկի առաջարկությունները:

Ազգային փորձի համապատասխանությունը միջազգային կամ տարածքային հիմնարար սկզբունքներին: Վիճակագրությունը վարվում է ՄԱԿ-ի կողմից երաշխավորվող մեթոդաբանության համաձայն: Սկսած 2015թ. ԵԱՏՄ անդամ երկրների միջև փոխադարձ առևտրի վիճակագրության վարման համար կիրառվում է նաև «ԵԱՏՄ անդամ երկրների արտաքին առևտրի մաքսային վիճակագրության և փոխադարձ առևտրի վիճակագրության վարման միասնական մեթոդաբանությունը»:  

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Դասակարգման համակարգ: Տվյալները հավաքագրվում են համաձայն ապրանքների նկարագրման և դասակարգման Ներդաշնակ Համակարգի (ՆՀ) հիման վրա մշակված ԵԱՏՄ Արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկի (ԵԱՏՄ ԱՏԳԱԱ): ԵԱՏՄ ԱՏԳԱԱ-ի շրջանակներում օգտագործվում է ծածկագրման 2-նիշ,  4-նիշ դասակարգումները, ինչպես նաև 10-նիշ՝ ապրանքների առավել մանրամասն դասակարգումը: Կիրառվում են նաև Միջազգային ստանդարտ առևտրի դասակարգիչը (ՄՍԱԴ)  և ընդլայնված տնտեսական կատեգորիաների  դասակարգիչը:

 

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Գործառնությունների ընդգրկունություն: Ներառվում են զինվորական նշանակության ապրանքները (քողարկված տեսքով), փոստային ծանրոցները (բացառությամբ անձնական օգտագործման համար նախատեսված ծանրոցների), վերամշակման համար ապրանքները, բարտերային համաձայնագրերի միջոցով վաճառված ապրանքները, հավատարմագրման միջոցով ձեռք բերված ապրանքները, ֆինանսական վարձակալության ապրանքները, վերադարձված ապրանքները, օգտագործված ապրանքները:

Աշխարհագրական ընդգրկունություն: Հայաստանի Հանրապետության աշխարհագրական տարածքը համընկնում է նրա տնտեսական տարածքին: Միջազգային առևտրի վիճակագրության վարման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական տարածքը համապատասխանեցվում է նրա մաքսային տարածքին:

Ընդգրկվածության բացառություններ

Չեն ներառվում դիվանագիտական բեռները, երկրի տարածքով տեղափոխվող ապրանքները, ժամանակավորապես ներմուծված և արտահանված ապրանքները, մոնետար ոսկին, շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամները, արժեթղթերը եւ մետաղադրամները:

Չհաշվառվող գործունեություն

Չհաշվառվող գործունեության գնահատում չի իրականացվում:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ

2.4.1 Գնահատում

Փոխարկումը միասնական հաշվարկային միավորի: Տարբեր արտարժույթներով արտահայտված տվյալները փոխարկվում են ազգային դրամի և ԱՄՆ դոլարի` օգտագործելով ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից մաքսային հայտարարագրի ձևակերպման օրվա դրությամբ սահմանված հաշվարկային փոխարժեքները:

Արժեքային գնահատում: Արտահանման տվյալները հրապարակվում են ՖՕԲ գներով, իսկ ներմուծումը` ՍԻՖ գներով:

2.4.2 Հաշվառման սկզբունք

Գործառնությունների գրանցման ժամանակը: Ապրանքների հաշվառումը իրականացվում երկրի տնտեսական տարածք դրանց ներկրման կամ տնտեսական տարածքից դուրս բերման պահին:

IV. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքագրման ծրագիր

Աղբյուրները: Տվյալների աղբյուր է հանդիսանում մաքսային վիճակագրությունը, որը համալրվում է ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության և էներգե­տիկայի ոլորտի  կազմակերպությունների կողմից տրամարդվող` էլեկտրաէներգիայի և բնական գազի արտահանման և ներմուծման վերաբերյալ տվյալներով:

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

 

Հավաքագրվող տվյալների տեսակները: Հավաքագրվում են հետևյալ տվյալները. արժեքը (վիճակագրական արժեքը), օգտագործվող արտարժույթը, մաքուր քաշը, քանակը` լրացուցիչ չափի միավորը, նշանակման երկիրը, առաքող երկիրը, մաքսային ռեժիմը և այլն:

Հիմնական տվյալներ երկրի մասին: Արտահանման գործառնությունների ժամանակ որպես գործընկեր երկիր նշվում է վերջնական հայտնի  նշանակման երկիրըներմուծման գործառնությունների ժամանակապրանքի ծագման երկիրը:

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Հաշվետու ժամանակշրջանը օրացուցային ամիսն է: ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեից տվյալները տրամադրվում են հաշվետու ամսվան հաջորդող 15-րդ աշխատանքային օրը:

3.2.1 Սկզբնական տվյալների գնահատում

Մինչ վիճակագրական տվյալների տրամադրումը, դրանք ենթարկվում են  թվաբանական և տրամաբանական ստուգման ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսային ծառայության կողմից:

V. Տվյալների հավաքագրման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Ճշգրտումներ տվյալների ընդգրկունության, դասակարգման, գրանցման ժամանակի, գնահատման բարելավման նպատակով: Տվյալների հիմնական ճշգրտումները վերաբերում են «Ապրանքների փոխադրման հաշվառման վիճակագրական ձև»-ի հիման վրա մաքսային մարմինների կողմից հավաքագրված ԵԱՏՄ երկրների միջև փոխադարձ առևտրի ցուցանիշներին:

Մշակման համակարգ: Մաքսային տվյալների ավտոմատ մշակման համար օգտագործվում է «ՀՀ արտաքին առևտրի ազգային մեկ պատուհան» ավտոմատացված համակարգը:

Մշակման վայրը: ՀՀ վիճակագրական կոմիտե:

3.3.2 Վիճակագրական այլ գործընթացներ

Սեզոնային ճշգրտում: Սեզոնային ճշգրտում չի իրականացվում:

3.4.1 Միջանկյալ արդյունքների արժանահավատության ստուգում

Համադրում: Սկսած 1996 թվականից, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Նիդեռլանդների հետ համատեղ իրականացվel է վիճակագրական տվյալների որակի խաչաձև ստուգում "հայելային" վիճակագրության հիման վրա: 2001 թվականին ՙհայելային՚ վիճակագրություն է իրականացվել Գերմանիայի հետ: Գործընկեր երկրի տվյալների հետ տվյալների անհամապատասխանությունը քննարկվում է, բայց դրանց արդյունքում ճշգրտում չի կատարվում:

Ամսական տվյալները ճշգրտվում են եռամսյակային կտրվածքով և տարեկան ` ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսային ծառայության կողմից վերանայված տվյալների հիման վրա:

3.4.2 Միջանկյալ տվյալների գնահատում

Տվյալների գնահատումն իրականացվում է պարբերաբար` տվյալների մշակման շրջանակում: Ցանկացած շեղման դեպքում արտաքին առևտրի մասնագետները ծագած խնդիրները քննարկում են ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսային ծառայության վիճակագիրների հետ:

 3.4.3 Վիճակագրական ելքային տվյալներում շեղումների և այլ խնդիրների գնահատում

Արտաքին առևտրի տվյալները համեմատվում են գործընկեր երկրների տվյալների հետ, սակայն դրա հիման վրա ճշգրտումներ չեն իրրականացվում: Արտաքին առևտրի վիճակագրական տվյալների տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել մաքսային գործարքների, դասակարգումների, թերհաշվառման, ժամկետների և այլն տարբերություններով:

VI. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ՎԿ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն ՎԿ թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:

Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել սպառողներին ՎԿ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է ՎԿ կայքում`

http://armstat.am/am/?nid=80&id=1865: