Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ՎԿ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 
 

Հայաստանի Հանրապետություն

Ամփոփ մեթոդաբանություն Բնակչություն

Վերջին վերանայումը

04 ապրիլ 2019թ

Վերջին վավերացումը

04 ապրիլ 2019թ

Պատասխանատու(ներ)         
 
 

Կարինե Կույումջյան

ՀՀ ՎԿ

Մարդահամարի և ժողովրդագրության բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 524 528
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ :  karine@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

 ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի (ՀՀ ՎԿ) կողմից բնակչության ընթացիկ հաշվառումն իրականացվում է ըստ մշտական բնակչության: Մշտական բնակչության թվաքանակի ընթացիկ հաշվառումն իրականացվում է վերջին մարդահամարի արդյունքների հիման վրա, որն անցկացվել է 2011թ.-ի հոկտեմբերի 12–21-ը: Մարդահամարի արդյունքներով հաշվարկվում են նաև առկա բնակչության վերաբերյալ ցուցանիշները:

ՀՀ ՎԿ-ն բնակչության վիճակագրությունը վարում է հետևյալ միջազգային ստանդարտների հիման վրա.

  • Մարդահամարի և բնակարանների հաշվառման սկզբունքներն ու հանձնարարականները”, ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական հարցերի հանձնաժողով, Վիճակագրական բաժանմունք - 2020թ.-ի ռաունդ, 3-րդ վերանայում, 2017թ. (ST/ESA/STAT/SER.M/67/Rev.3 67/)

  • Մարդահամարի և բնակարանների հաշվառման վերաբերյալ հանձնարարականներ 2020թ-ի համար, Եվրոպական վիճակագիրների  խորհրդաժողով – ՄԱԿ-ի  Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողով, 2015թ. (ECE/CES/41)

  • Բնակչության բնական շարժի վիճակագրական հաշվառման համակարգերի և մեթոդների ձեռնարկ (Հատոր 1. Իրավական, կազմակերպական և տեխնիկական հեռանկարներ):

Մշտական և առկա բնակչության սահմանումները ներկայացված են ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի որոշմամբ հաստատված “Հայաստանի Հանրապետությունում 2001 թվականի մարդահամարի կազմակերպչական և մեթոդաբանական հիմնական դրույթները” նորմատիվային փաստաթղթում:

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Բնակչության գնահատականներն ամփոփվում և հրապարակվում են` “Վարչատարածքային բաժանման մասին” ՀՀ օրենքի համաձայն, ինչպես նաև ըստ սեռատարիքային կառուցվածքի:

Տե´ս նաև 3.1.1 և 5.1.1

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Համաձայն մարդահամարի տվյալների, մշտական բնակչության թվաքանակում ներառվում են Հայաստանի տարածքում մշտապես բոլոր  բնակվողները (որոնք ներկա են հաշվառման պահի դրությամբ) և մարդահամարի անցկացման պահին ժամանակավոր բացակայողները (մինչև մեկ տարի ժամկետով):

Բնակչության վերաբերյալ տվյալներն ընդգրկում են երկրի աշխարհագրական տարածքը:

Ընդգրկվածության բացառություններ

Բնակչության ընդգրկունության առուով առկա են որոշակի բացառություններ ընդունված կանոնից, այն է.

  • Հայաստանի քաղաքացիություն չունեցող անձինք` ՀՀ դիվանագիտական անձեռնմխելիությամբ.

  • Հայաստանի քաղաքացիություն չունեցող զինվորական անձնակզմը և նրանց ընտանիքները.

  • Ապաստան հայցողները, որոնք Հայաստանում բնակվելու թույլտվություն դեռևս չունեն.

  • Տեղեկության անբավարարություն Հայաստանի այն քաղաքացիների վերաբերյալ, որոնք ժամանակավորապես գտնվում են արտասահմանում` անկախ այնտեղ մնալու ժամանակահատվածից:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ
VI. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքագրման ծրագիր

"Պետական վիճակագրության մասին” ՀՀ օրենքի 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, մարդահամարներն երկրում անցկացվում են 10 տարին մեկ և ընդգրկում է հանրապետության ողջ տարածքը: Մարդահամարի հաշվառումներն իրականացվում են դրա անցկացման ժամանակահատվածում Վիճակագրական կոմիտեի կողմից ժամանակավոր գործառնական ստորաբաժանումներում ներգրավված և հրահանգավորված ժամանակավոր աշխատողների կողմից:

Միջմարդահամարային ժամանակահատվածում հաշվարկվում են երկրի ամբողջ տարածքն ընդգրկող հետևյալ տվյալները`

  • Բնակչության բնական շարժի վերաբերյալ տվյալները  ստացվում են քաղաքացիական կացության ակտերի վարչական գրանցումների հիման վրա: Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցումը ներառում է ծնվածների և մահացածների, ինչպես նաև ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների թվաքանակի հաշվառումը:

  • Բնակչության միգրացիայի (հաշվառում/դուրս գրում) վերաբերյալ տվյալները ստացվում են ՀՀ ոստիկանության անձնագրային  և վիզաների վարչությունից,  ըստ բնակության վայրի հաշվառման     կանգնելու և հաշվառումից  դուրս  գրվելու՝ վարչական գրանցումների հիման վրա: Տվյալները ստացվում  են էլեկտրոնային բազաներով, եռամսյակային պարբերականությամբ: Մշտական բնակչության հաշվարկի համար բնակչության տեղաշարժերի (միգրացիայի) տվյալները ենթարկվում են վերագնահատման (ճշգրտման) հաշվետու ժամանակաշրջանին նախորդող տարվա՝ Տնային տնտեսությունների կենսապայմանների ամբողջացված հետազոտության արդյունքներով ձևավորված, միգրացիոն գործընթացներն արտացոլող ամփոփ տվյալների հիման վրա, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հաշվառման կանգնելու և հաշվառումից դուրս գրվելու գործառույթներն ուղղակիորեն կախված են քաղաքացինների կամքից, և որպես դրա հետևանք, այդ կարգի գրանցումները միգրացիոն տեղաշարժերի ամբողջական պատկերը չեն արտացոլում:

Քաղաքացիական կացության գրանցումների հաշվառումներն  իրականացնում են ՀՀ արդարադատության նախարարության Քաղաքացիական կացության ակտերի ռեգիստրից ներբեռնված վիճակագրական շտեմարաններով ստացվող տեղեկատվության հիման վրա, որոնք ենթարկվում են վիճակագրական մշակման, դասակարգման և ամփոփման:

Բնակչության թվաքանակի ընթացիկ գնահատականները ստացվում են եռամսյակային (ընթացիկ) և տարեկան (ճշգրտված) հաճախականությամբ:

Ծնելիության և մահացության տվյալները  հաշվարկվում են ուղղակի  մեթոդների կիրառմամբ և հաշվի են առնվում դրանց գրանցումների և դեպքերի տեղի ունենալու  ժամկետները:

 

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

Առկա տվյալների աղբյուրները,  ընդհանուր առմամբ, համապատասխանում են բնակչության վերաբերյալ որակյալ վիճակագրության ստացման համար անհրաժեշտ սահմանումներին և հաշվառման  ժամկետներին. 2001թ. և 2011թ. մարդահամարի հարցաթերթում ընդգրկված հարցերըծննդյան ամսաթիվը` օրը, ամիսը, տարին հնարավորություն են տալիս գնահատել ծնվածների թվաքանակը վերջին 12 ամիսների ընթացքում, “ամուսնական վիճակը”, “սեռը”, “քանի երեխա է ծննդաբերել կինը”, “նրանցից քանիսն են ողջ”:  Սակայն,  առկա են որոշակի դժվարություններ կապված միջազգային միգրացիայի գնահատման հետ:

 

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Դիտարկման ժամկետներ: "Գյուղական բնակչության սեռատարիքային կառուցվածը տարեսկզբի դրությամբ" տարեկան հաշվետվական ձևը ներկայացնում են բոլոր գյուղական համայնքների գյուղապետարանները` մինչև հաջորդող փետրվարի 28-ը:

3.2.1 Սկզբնական տվյալների  գնահատում

Մինչ վիճակագրական տվյալների ստացումը, դրանք ենթարկվում են մեքենայական, ձևաչափային և տրամաբանական հսկման:

Հետմարդահամարային ընտրանքային վերահսկիչ շրջագայության միջոցով վերահսկում է իրականացվում հաշվարարների և հրահանգիչների կողմից` ստուգելու բնակչության հաշվառման ամբողջական ընդգրկունությունը և տվյալների ճշգրտությունը:

IV. Տվյալների հավաքագրման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Ժամկետների ճշգրտման գնահատում`

  • վարչական աղբյուրներից ստացված վիճակագրական տվյալների մշակում

  • վիճակագրական տվյլաների բազաների ստեղծում` ծնելիության, մահացության, ամուսնության, ամուսնալուծության, ինչպես նաև միգրացիայի վերաբերյալ:

Բնակչության թվաքանակի ցուցանիշները հաշվարկվում են վերջին մարդահամարի տվյալների հիման վրա, որոնք արդիականացվում են ծննդյան և մահվան ակտերի քաղաքացիական գրանցումների մշակման արդյունքում ստացված բնական հավելաճի տվյալներով  և  միգրացիայի մնացորդի գնահատված ցուցանիշով:

V. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող ժողովրդագրական տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական աշխատանքների տարեկան ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ՀՀ ՎԿ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:


Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել սպառողներին ՎԿ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է ՎԿ կայքում`

http://www.armstat.am/am/?nid=82&id=1412