Dissemination
Standards
Bulletin Board

 

 


ՀՀ ՎԿ մեթոդական հիմնապաշար

Տվյալների Տարածման Հատուկ Ստանդարտ
(Համաձայն ԱՄՀ-ին տրամադրած տարբերակի)
 

Հայաստանի Հանրապետություն Ամփոփ մեթոդաբանություն

Գների ինդեքս

Արդյունաբերական արտադրանք արտադրողների գներ

Վերջին վերանայումը

26 ապրիլ 2021թ.

Վերջին վավերացումը

26 ապրիլ 2021թ.

 

Պատասխանատու(ներ)         
 
 

Մարիամ Երիցյան

ՀՀ ՎԿ

Գների վիճակագրության և միջազգային համադրումների բաժին

Բաժնի պետ

Հայաստանի Հանրապետություն, 0010, ք. Երևան, Հանրապետության պող., Կառավարական տուն 3

  Հեռախոս : 374 11 564 566
  Ֆաքս : 374 11 521 921
  Էլ. փոստ :  price@armstat.am, info@armstat.am

 

I. Վերլուծական հիմք. հիմնադրույթներ, սահմանումներ և դասակարգումներ

2.1.1 Հասկացություններ և սահմանումներ

Վերլուծական հիմք: ՀՀ ԱԱԱԳԻ-ի հաշվարկման մեթոդաբանությունը  մշակվել է համապատասխան  " Արտադրողների գների ինդեքսի ձեռնարկ .տեսություն  և կիրառում, 2004"( ԱՄԿ/ԱՄՀ/ՏՀԶԿ/ՄԱԿ ԵՏԽ/ՀԲ) ձեռնարկի  :

Սահմանում. Գների ինդեքսը ներկայացնում է արդյունաբերական արտադրանք արտադրողների գների փոփոխությունը (անկախ նրա նշանակությունից) և արտացոլում ընտրանքային կարգով ընտրված կազմակերպություններում,  որոշակի ժամանակաշրջանի ընթացքում անփոփոխ բնութագրերով` արտադրված արտադրանք-ներկայացուցիչների հավաքակազմի զուտ գնային փոփոխությունը:

2.3.1 Դասակարգում/Հատվածավորում

Դասակարգում. Արդյունաբերական արտադրանք արտադրողների գների ինդեքսների հաշվարկման համախմբումն (ագրեգացիան) իրականացվում է ըստ «Արդյունաբերական արտադրանքի դասակարգում ըստ գործունեության տեսակների» (ԱԱԴԳՏ) (9-նիշ մակարդակ) դասակարգչի՝ հաստատված ՀՀ վիճակագրության պետական խորհրդի 2015թ. դեկտեմբերի 23-ի թիվ 14-Ա որոշմամբ և «Տնտեսական գործունեության տեսակների դասակարգիչ»-ի  (ՏԳՏԴ) հայաստանյան տարբերակի (ՀԴ-011-2013) հաստատված ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի 2013 թ. սեպտեմբերի 19-ի N 874-Ն հրամանի:

II. Տվյալների ընդգրկունություն

2.2.1 Ընդգրկունություն

Տվյալների ընդգրկունություն

Ճյուղային ընդգրկունություն: Գների ինդեքսն ընդգրկում է ՏԳՏԴ –ի հետևյալ բաժինները.                    

  • հանքագործական արդյունաբերություն և բաց հանքերի շահագործում (B),

  • մշակող արդյունաբերություն`(C), 

  • էլեկտրաէներգիայի, գազի, գոլոշու և լավորակ օդի մատակարարում`(D),

  • ջրամատակարարում, կոյուղու, թափոնների կառավարում և վերամշակում(E):

Արտադրանքի ընդգրկունություն: Ինդեքսի հաշվարկման համար ընտրված արտադրանքներն ապահովում են ՏԳՏԴ համապատասխան բաժին, հատված, խումբ, դաս մակարդակներում ներկայացուցչականությունը:

Աշխարհագրական ընդգրկունություն: Ընդգրկվում է Հայաստանի Հանրապետության ողջ տարածքը:

Չներառվող գործարքներ

ԱԱԱԳԻ-ն չի ներառում գործարքները մեկ կազմակերպության սահմաններում և սեփական կարիքների համար արտադրված արտադրանքների գները:

III. Հաշվապահական հաշվառման կանոններ

2.4.1 Գնահատում

Գների տեսակները: Ընթացիկ ամսում  արտադրված արտադրանքի միջին կշռված փաստացի բացթողման գինն առանց ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային և այլ հարկերի:

2.4.2 Հաշվառման սկզբունք

Գների դիտարկման ժամկետը: Գների գրանցումը կազմակերպություններում կատարվում է յուրաքանչյուր ամիս, պաշտոնական վիճակագրական հաշվետվական ձևի հիման վրա: Գրանցվում է տվյալ ամսվա ընթացքում ձևավորված արտադրանքի միջին կշռված գինը:

IV. Հիմնական տվյալների աղբյուրների բնութագրեր

3.1.1 Սկզբնական տվյալների հավաքման ծրագիր

Կշիռների սկզբնաղբյուրները: Արդյունաբերական արտադրանք արտադրողների գների ինդեքսի հաշվարկման համար կշիռների սկզբնաղբյուր են հանդիսանում ճյուղային վիճակագրական հետազոտությունների  արդյունքում ստացված արդյունաբերական արտադրանքի արժեքի ընդհանուր ծավալի մասին տվյալները:

Կազմակերպությունների ընտրանքը: ՀՀ-ում գործող ըստ ՏԳՏԴ-ի ենթադասերի ծածկագրված կազմակերպությունների համախմբից ընտրվում են այն արդյունաբերական միավորները (բազային կազմակերպությունները), որոնց կողմից թողարկված արտադրանքի գործող գներով  ծավալների տեսակարար կշիռները ՏԳՏԴ-ի համապատասխան դասի գործունեության ծավալներում կազմում են 5 և ավելի տոկոս:

Արտադրատեսակների/գործարքների ընտրանքը: Արտադրանք-ներկայացուցիչների ընտրանքն իրականացվում է օգտագործելով ներկայացուցչականության սկզբունքը կոնկրետ կազմակերպության համար: Որպես ներկայացուցչականության չափանիշ ընտրված արտադրատեսակների  գների գրանցման համար կարող է հանդիսանալ տեսակարար կշռի ցուցանիշը` ներկայացրած ապրանքախմբի ապրանքային թողարկման մեջ:

Ապրանք/գործարքների առանձնահատկությունները: Ընտրված արտադրանքը մանրամասնեցվում է ըստ արտադրատեսակների (արտադրանք -ներկայացուցիչների) տեխնիկական բնութագրերի:

Ընտրանքի չափը: Գների դիտարկումը կատարվում է արդյունաբերական 507 բազային կազմակերպություններում` 549 անվանում արտադրանքների (2490 արտադրանքներկայացուցիչների) գծով:

Տվյալների հավաքման եղանակները: Բազային կազմակերպությունները, սահմանված կարգով, ներկայացնում են լրացված վիճակագրական հաշվետվությունների ձևերը տարածքային վիճակագրության բաժիններ, մարզային վարչություններ կամ ՀՀ ՎԿ-ի կենտրոնական գրասենյակ:

3.1.2 Սկզբնական տվյալների սահմանում, ընդգրկունություն, դասակարգում, գնահատում և գրանցման ժամկետ

Ամսվա ընթացքում արտադրված արտադրանքի միջին կշռված փաստացի բացթողման  գինը (առանց ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային և այլ հարկերի) գրանցվում և ստուգվում է :

Տվյալների սկզբնաղբյուրները համապատասխանում են ԱԱԱԳԻ վիճակագրության սահմանումներին,  ընդգրկվածությանը և դասակարգմանը:

3.1.3 Սկզբնական տվյալների  ժամանակայնություն

Կազմակերպությունները մինչև հաշվետու ժամանակաշրջանին հաջորդող ամսվա 10-րդ օրը տվյալները ներկայացնում են  տարածքային վիճակագրության բաժիններ, մարզային վարչություններ կամ ՀՀ ՎԿ-ի կենտրոնական ապարատ: 15-րդ օրը մարզային վարչությունները տվյալները փոխանցում են ՀՀ ՎԿ-ի կենտրոնական գրասենյակ:

3.2.1 Սկզբնական տվյալների գնահատում

Կազմակերպությունների կողմից ներկայացվող հաշվետական ձևերի թվաքանակը և փաստացի ներկայացման ժամկետները գրանցվում են յուրաքանչյուր ամիս:

Տարվա ընթացքում անցկացվում է մոնիթորինգ չաշխատող կազմակերպությունների թողարկած կամ երկարատև ժամանակով արտադրությունը դադարեցրած արտադրատեսակների վերաբերյալ, դրանք նոր համանման արտադրատեսակներով փոփոխելու նպատակով:

Տվյալների համապատասխանության ստուգման, մուտքագրման ժամանակ նախորդ ժամանակաշրջանի հետ կատարվում է տեղեկատվության ոչ տրամաբանական փոփոխությունների ստուգում:

 

V. Տվյալների հավաքման և մշակման գործընթացներ

3.3.1 Սկզբնական տվյալների վիճակագրական մեթոդներ

Բացակայող գների արտացոլումը: Բացակայող գների դեպքում օգտագործվում է գնահատված կամ հաշվարկային գների մեթոդը մինչև փաստացի գների մասին տվյալների ի հայտ գալը: Բացակա արտադրատեսակի գնի հաշվարկման համար օգտագործվում է համանման արտադրատեսակների գների միջին երկրաչափականի փոփոխությունը, իսկ ավելի բարձր մակարդակներում` գների միջին փոփոխությունների մեծությունները (գների ինդեքսները):

Փոխարինվող ապրանքների ընտրանքը: Արտադրատեսակի փոխարինումը համանման նոր  արտադրատեսակով:

Որակական տարբերության ուղղում: Ուղղումներ չեն կատարվում:

Նոր արտադրատեսակների ներառում: Իրականացվում է բազիսային ժամանակահատվածի փոփոխության ժամանակ:

3.3.2 Վիճակագրական այլ գործընթացներ

Ընթացիկ ինդեքսի կշիռների ժամանակաշրջանը: Ընթացիկ ինդեքսների համար կշիռների ժամանակաշրջանը 2019 թվականն է:

Կշիռների նորացման հաճախականությունը: Կշիռները նորացվում են 3-5 տարին մեկ անգամ: Կարող են վերանայվել  նաև կառուցվածքային համամասնությունների էական փոփոխությունների դեպքում:

Ամենացածր կարգի ինդեքսների հաշվարկ: Արտադրանքի կազմում ներառված արտադրատեսակների գների միջին երկրաչափականների հարաբերությունն է:

Ագրեգացման բանաձև: Արտադրանքների ինդեքսի ավելի բարձր մակարդակների համախմբման (ագրեգացման) համար օգտագործվում է Լասպեյրեսի բանաձևը:

Ագրեգացման կառուցվածքը: Ըստ ԱԱԴԳՏ արտադրանք և  ըստ ՏԳՏԴ-ի բաժին, հատված, խումբ, դաս և ընդամենը՝ ՀՀ համախմբման (ագրեգացման)  մակարդակների:

Արտադրանքի ինդեքսները համախմբվում են ենթաճյուղերով և ճյուղերով:

Կշիռների և բազիսային ժամանակաշրջանի համաձայնեցում: Կշիռների և գների ինդեքսների բազիսային ժամանակաշրջանները համընկնում են:

Հաշվարկային ժամանակաշրջան: Ինդեքսի բազիսային ժամանակաշրջանն է`  2019=100 :

Ինդեքսների սեզոնային  ուղղումներ: Սեզոնային տատանումների հետ կապված ուղղումներ չեն կատարվում:

3.4.1 Միջանկյալ արդյունքների արժանահավատության ստուգում

Արտադրանքի տեսակների որոշ ցուցիչներ համեմատվում են արդյունաբերության վիճակագրության հետ:

3.4.2 Միջանկյալ տվյալների գնահատում

Գների ստուգումը: Ոչ տրամաբանական գնային փոփոխությունները ստուգվում են նախորդ ժամանակաշրջանում հաշվետու միավորի նույնանուն արտադրանքի գների հետ:

Տվյալների մշակման ստուգումը: Յուրաքանչյուր ամիս կատարվում է  տեղեկատվության, առանձին ինդեքսների թվաբանական և տրամաբանական ստուգում:

 

VI. Այլ

5.1.5 Տվյալների տարածում/ տրամադրում ըստ պահանջի

Վիճակագրական գաղտնիք  չհանդիսացող տվյալները, որոնք չեն հրապարակվում, սակայն հնարավոր է ստանալ տվյալների հիմնապաշարից (բազա), տրամադրվում են ըստ պահանջի:

5.3.2. Փաստաթղթերի և ծառայությունների համացանկի (կատալոգ) առկայություն

Համաձայն վիճակագրական ծրագրի, յուրաքանչյուր տարի ՎԿ-ն հրապարակում և տարածում է Վիճակագրական հրապարակումների համացանկ (կատալոգ): Համացանկը պարունակում է մանրամասն և հստակ գծագրված տեղեկատվություն ՎԿ թղթային տարբերակով հրապարումների վերաբերյալ: Համացանկը ներկայացնում է յուրաքանչյուր հրապարակման վերնագիրը` համառոտ բովանդակությամբ, պարբերականությունը և հրապարակման օրը:

Համացանկի նպատակն է ծանոթացնել
օգտագործողներին  ՀՀ ՎԿ կողմից հրապարակվող վիճակագրական արտադրանքին:

Համացանկի էլեկտրոնային տարբերակը տեղադրված է  ՀՀ ՎԿ կայքում`

https://www.armstat.am/am/?nid=82&id=2227