Վիճակագրական բառարան







փնտրվող բառեր


Ամբողջականություն

Ամբողջականությունը վիճակագրական մարմնի արժեքների համախումբն ու առնչվող փորձառություններն է, որոնք պահպանում են սպառողների վստահությունը վիճակագրություն արտադրող գործակալության և, ի վերջո, վիճակագրական արտադրանքի հանդեպ:

Անկողմնակալություն

Անկողմնակալությունը հատկանիշ է, որը հաստատում է, որ վիճակագրությունը մշակվում, արտադրվում և տարածվում է չեզոք ձևով, և բոլոր սպառողներին պետք է վերաբերվել հավասարապես:

Արժանահավատություն

Արժանահավատությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը հնարավորինս վստահելի, ճշգրիտ և հետևողականորեն չափում է վիճակագրության կողմից ներկայացվող իրականությունը՝ ենթադրելով գիտական չափանիշների օգտագործումն աղբյուրների , մեթոդների և գործընթացների ընտրության համար:

Բենչմարքինգ

Բենչմարքինգը մեթադաբանություն է, որն օգտագործվում է լավագույն փորձառությունների որոնման համար։ Բենչմարքինգը կարող է կիրառվել ռազմավարություններում, քաղաքականություններում, գործողություններում, գործընթացներում, արտադրանքներում և կազմակերպչական կառուցվածքներում։ Գտնելով և ընդունելով լավագույն փորձառությունները՝ դուք կարող եք բարելավել ձեր կազմակերպության ընդհանուր գործունեությունը։

Գնահատման ընդհանուր շրջանակ

Գնահատման ընդհանուր շրջանակ (ԳԸՇ) ընդհանուր եվրոպական որակի կառավարման գործիք է հանրային հատվածի համար՝ մշակված հանրային հատվածի կողմից:

Գործածելիություն

Գործածելիությունը պրակտիկ ասպեկտների համախումբ է, որը նկարագրում է, թե որքանով են հասանելի տվյալները համապատասխանում սպառողների պահանջներին։

Գործընթացի մոտեցում

Գործընթացի մոտեցումը կազմակերպությունում գործընթացների համակարգային սահմանումն ու կառավարումն է և հատկապես այդպիսի գործընթացների միջև փոխազդեցությունների:

Գործընթացի վրա հիմնված որակի կառավարման համակարգ

Գործընթացի վրա հիմնված որակի կառավարման համակարգը (ՈԿՀ) օգտագործում է գործընթացի մոտեցում՝ կառավարելու որակի քաղաքականության և նպատակների իրականացումը: Գործընթացի վրա հիմնված ՈԿՀ-ն փոխառնչվող և կապակցված գործընթացների ցանց է:

Ելքային տվյալների (արտադրանքի) որակ

Ելքային տվյալների (արտադրանքի) որակն այն աստիճանն է , որին ներհատուկ հատկանիշների համախումբը բավարարում է արտադրանքի պահանջներին:

Եվրոպական վիճակագրության փորձառության օրենսգիրք

Եվրոպական վիճակագրության փորձառության օրենսգիրքը (Օրենսգիրք) Եվրոպական վիճակագրական համակարգի (ԵՎՀ) որակի շրջանակն է, որը տրամադրում է կառուցվածք օժանդակելու ԵՎՀ որակի բարելավմանը: Օրենսգիրքն ապահովում է որակի կառավարման ողջ կոնցեպտուալ հիմքը և հիմնված է 15 սկզբունքների վրա:

Թափանցիկություն

Թափանցիկությունը ռեսպոնդենտների իրավունքն է ունենալու տեղեկատվություն պահանջվող տվյալների իրավական հիմքի, նպատակների ու ընդունված պաշտպանական միջոցների վերաբերյալ: Վիճակագրության հավաքագրման համար պատասխանատու մարմինները պետք է ձեռնարկեն ցանկացած քայլ՝ տրամադրելու այդպիսի տեղեկատվություն:

Ինստիտուցիոնալ միջավայր

Ինստիտուցիոնալ միջավայրը կանոնների և կազմակերպչական կառուցվածքների համախումբ է, որն օգտագործվում է որպես վիճակագրության արտադրության հիմք: Որակն այն չափն է, որում ներհատուկ հատկանիշների համախումբը բավարարում է պահանջներին:

Ինքնագնահատում

Ինքնագնահատումը կազմակերպության գործունեության և արդյունքների համապարփակ, համակարգային և կանոնավոր վերանայումն է՝ ի համադրություն կազմակերպության կողմից իրականացվող մոդելի/շրջանակի:

Ծախսերի արդյունավետություն

Ծախսերի արդյունավետությունը գործընթացի հատկանիշ է, որում վիճակագրության արտադրության ծախսերը համաչափ են պահանջված արդյունքների և օգուտների կարևորությանը, ռեսուրսներն օգտագործվում են օպտիմալ կերպով և ռեսպոնդենտների ծանրաբեռնվածությունը հասցված է նվազագույնի:

Համադրելիություն

Համադրելիությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է, թե որքան են վիճակագրության միջև տարբերությունները վերագրվում վիճակագրական հատկանիշների իրական արժեքների միջև տարբերություններին:

Համաձայնեցվածություն

Համաձայնեցվածությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է տվյալների համապատասխանությունը, որպեսզի դրանք արժանահավատ կերպով համախմբված լինեն տարբեր եղանակներով և տարբեր կիրառությունների համար: Եվրոպական վիճակագրությունը պետք է հետևողական լինի ներքուստ և ժամանակի ընթացքում ու համադրելի տարածաշրջանների և երկրների միջև: Պետք է հնարավոր լինի համատեղել և համատեղ օգտագործել համապատասխան տվյալներ տարբեր աղբյուրներից:

Համապատասխան վիճակագրական ընթացակարգեր

Տվյալների հավաքագրումից մինչև տվյալների վավերացումն իրականացված համապատասխան վիճակագրական ընթացակարգերն այն ընթացակարգերն են, որոնք հիմք են հանդիսանում վիճակագրության որակի համար:

Համապատասխանություն

Համապատասխանությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է վիճակագրության համապատասխանության աստիճանը սպառողների ներկա և պոտենցիալ պահանջների հետ:

Հետևողականություն

Հետևողականությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է տրամաբանական և թվաբանական համապատասխանությունը, այսինքն տվյալների համապատասխանությունը, որոնք պետք է լինեն տրամաբանական և թվաբանական եղանակով արժանահավատորեն համախմբված:

Հիմնավորված մեթոդաբանություն

Հիմնավորված մեթոդաբանությունն այն չափն է, որում վիճակագրության կազմման համար օգտագործվող մեթոդաբանությունը համապատասխանում է համապատասխան միջազգային ստանդարտներին:

Ճշգրտություն

Ճշգրտությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է անհայտ ճշմարիտ արժեքների և գնահատումների մոտ լինելը: Համաձայն Եվրոպական վիճակագրության փորձառության օրենսգրքի՝ Եվրոպական վիճակագրությունը պետք է ճշգրիտ և արժանահավատ նկարագրի իրականությունը:

Ճշտապահություն

Ճշտապահությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է տվյալների հրապարակման ամսաթվի և թիրախային ամսաթվի մինչև ընկած ժամանակամիջոցը (այն ամսաթիվը, երբ տվյալները պետք է ներկայացվեն կամ հրապարակված լինեն):

Մատչելիություն

Մատչելիությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը նկարագրում է այն պայմաններն ու կարգերը, որոնց միջոցով սպառողները կարող են ստանալ տվյալներ: Համաձայն Եվրոպական վիճակագրության փորձառության օրենսգրքի՝ Եվրոպական վիճակագրությունը պետք է ներկայացված լինի պարզ և հասկանալի տեսքով, տարածվի հարմար և հարմարավետ ձևով, մատչելի և հասանելի լինի անկողմնակալ կերպով աջակցող մեթատվյալների և ուղղորդման հետ:

Յուրաժամանակություն

Յուրաժամանակությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը չափում է ժամանակաշրջանը տեղեկատվության հասանելիության և դրա կողմից նկարագրվող միջոցառման կամ երևույթի միջև:

Որակ

Որակն այն աստիճանն է, որում ներհատուկ հատկանիշների համախումբը բավարարում է պահանջներին: Որակը բազմակողմանի հասկացություն է: Որակի չափերը, որոնք համարվում են ամենակարևորը, կախված են սպառողների հեռանկարներից, կարիքներից և առաջնահերթություններից, որոնք տարբերվում են սպառողների խմբերում:

Որակի աուդիտ

Որակի աուդիտը համակարգային, անկախ և փաստաթղթավորված գործընթաց է՝ ստանալու որակի աուդիտի վերաբերյալ փաստեր (գրառումներ, փաստերի հաստատում կամ այլ տեղեկատվություն, որոնք համապատասխանում են որակի աուդիտի չափանիշներին և ենթակա են ճշտման) և օբյեկտիվորեն գնահատելու այն՝ որոշելու, թե որքանով են իրականացվում որակի աուդիտի չափանիշները (քաղաքականությունների, ընթացակարգերի և պահանջների համախումբ):

Որակի ապահովում

Որակի ապահովումը կազմակերպության երաշխիքն է առ այն, որ դրա կողմից առաջարկվող արտադրանքը կամ ծառայությունը համապատասխանում է որակի ընդունված ստանդարտներին: Այն իրականացվում է՝ սահմանելով «որակի» նշանակությունը համատեքստում՝ նշելով մեթոդներ, որոնցով կարող է ապահովվել դրա ներկայությունը, և չափման մեթոդների նշում՝ ապահովելու համապատասխանությունը:

Որակի բարելավում

Որակի բարելավումը վերաբերում է այն ամենին, ինչը բարձրացնում է որակի պահանջներին բավարարելու կազմակերպության կարողությունը: Որակի բարելավումը որակի կառավարման մի մասն է:

Որակի գնահատում

Որակի գնահատումն որակի ապահովման մի մասն է, որը կենտրոնանում է որակի պահանջների իրականացման գնահատման վրա ( ընդհանրապես ենթադրվող կամ պարտադիր պահանջ կամ ակնկալիք):

Որակի ընդհանուր կառավարում

Որակի ընդհանուր կառավարումը (ՈԸԿ) կառավարման փիլիսոփայություն է, որը պայմանավորված է սպառողի կարիքներով և ակնկալիքներով: ՈԸԿ-ի նպատակն է ստեղծել որակի մշակույթ: Այն հիմնված է մի շարք հիմնական արժեքների վրա, ինչպիսիք են սպառողների ուղղվածությունը, առաջնորդությունը, ողջ անձնակազմի մասնակցությունը, գործընթացի ուղղվածությունը, թիմային աշխատանքը, անձնակազմի զարգացումն ու շարունակական բարելավումը:

Որակի կառավարման համակարգ

Որակի կառավարման համակարգը (ՈԿՀ) փոխկապակցված կամ փոխազդող տարրերի համախումբ է, որն օգտագործվում է կազմակերպության կողմից՝ ուղղորդելու և վերահսկելու, թե ինչպես են իրականացվում որակի քաղաքականություններն ու նպատակները:

Որակի կառավարում

Որակի կառավարումը համակարգերի և շրջանակների համախումբ է, որոնք առկա են կազմակերպությունում՝ վիճակագրական արտադրանքների որակն ու գործընթացները կառավարելու համար:

Որակի համաթիվ

Որակի համաթիվը միաչափ սինթետիկ տեղեկատվություն է որակի վերաբերյալ, որը հաշվարկվում է, հնարավորության սահմաններում, որպես բոլոր հասանելի որակի ցուցանիշների կշռված միջին:

Որակի հանձնառություն

Որակի հանձնառությունը վիճակագրական ինստիտուտի հատկանիշն է, որի միջոցով դրանք համակարգայնորեն և կանոնավոր կերպով սահմանում են ուժեղ և թույլ կողմերը՝ շարունակաբար բարելավելու գործընթացի ու արտադրանքի որակը:

Որակի հաշվետվություն

Որակի հաշվետվությունը վիճակագրական արտադրանքի կամ գործընթացի որակի մասին տեղեկություն պարունակող հաշվետվություն է:

Որակի նախապայմաններ

Որակի նախապայմաններն ինստիտուցիոնալ պայմաններ են տվյալների որակին հասնելու համար:

Որակի նպատակ

Որակի նպատակը որակի ուղղվածություն ունեցող նպատակն է: Որակի նպատակն այն է, ինչին դուք ձգտում կամ փորձում եք հասնել:

Որակի պլան

Որակի պլանը փաստաթուղթ է, որն օգտագործվում է սահմանելու ծրագրի և գործընթացի իրականացման, արտադրանքի իրացման կամ կապի կառավարման համար անհրաժեշտ ընթացակարգերն ու ռեսուրսները: Որակի պլանները նշում են նաև կատարողներին, նրանց գործողություններն ու ժամկետները:

Որակի պլանավորում

Որակի պլանավորումը ներառում է որակի նպատակների սահմանում և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ օպերատիվ գործընթացների և ռեսուրսների որոշում: Որակի պլանավորումը որակի կառավարման մի մասն է:

Որակի վերահսկողություն

Տվյալների հավաքագրման գործընթացի որակի վերահսկողությունը երաշխավորում է, որ հետազոտության բազային վիճակագրական ենթադրությունները չեն խախտվում, այսինքն հիմնական վիճակագրական չափումների և դրանց իմաստը պայմանավորող ենթադրությունների իմաստը պահպանվում է: Որակի վերահսկողությունը տվյալների վերանայման գործընթացում չափում է տվյալների ճշգրտման ազդեցությունը տվյալների վրա:

Որակի ցուցանիշ

Որակի ցուցանիշները վիճակագրական չափումներ են, որոնք ցույց են տալիս արտադրանքի որակը: Սակայն որոշ որակի ցուցանիշներ կարող են նաև ցույց տալ գործընթացի որակը, ինչպես, օրինակ, պատասխանների տոկոսը:

Որակի քաղաքականություն

Կազմակերպության որակի քաղաքականությունը սահմանում է բարձր ղեկավարության որակի հանձնառությունը: Որակի քաղաքականության հայտարարությունը պետք է նկարագրի կազմակերպության որակի ընդհանուր ուղղվածությունն ու հստակեցնի դրա հիմնական մտադրությունները:

Պարբերական գնահատում

Պարբերական գնահատումն արտաքին փորձագետի կողմից կատարված խորացված գնահատում է , որը ներառում է սպառողների և գործընկերների հետազոտությունը:

Պարզություն

Պարզությունը վիճակագրության հատկանիշ է, որը նկարագրում է դյուրըմբռնելի մեթատվյալների հասանելիության չափը, երբ այդ մեթատվյալներն անհրաժեշտ են վիճակագրական տվյալների մասին ամբողջական պատկերացում տալու համար: Պարզությունը հաճախ անվանում են «մեկնաբանվածություն»: Այն վերաբերում է տվյալների տեղեկատվական միջավայրին, արդյոք տվյալներն ուղեկցվում են համապատասխան մեթատվյալներով, ներառյալ՝ դրանց որակի մասին տեղեկությունը և ինչ չափով լրացուցիչ օժանդակություն է տրամադրվում սպառողներին տվյալներ տրամադրողների կողմից:

Պրոֆեսիոնալ անկախություն

Պրոֆեսիոնալ անկախությունը վիճակագրությունը անկախ ձևով կազմելու, արտադրելու և տարածելու վիճակագրական ինստիտուտի կամ մարմնի հատկանիշն է, հատկապես օգտագործվելիք եղանակների, սահմանումների, մեթոդաբանությունների և աղբյուրների առնչությամբ, ինչպես նաև տարածման բոլոր եղանակների ժամկետն ու բովանդակությունը՝ առանց քաղաքական կամ շահագրգիռ խմբերի կամ համայնքի կամ ազգային մարմինների կողմից որևէ ճնշման և առանց ինստիտուցիոնալ կարգավորումների հանդեպ կանխակալության, ինչպես ինստիտուցիոնալ կամ բյուջետային կետերը կամ էլ համայնքի կամ վիճակագրական ազգային մարմինների պահանջների սահմանումները:

Պրոֆեսիոնալիզմ

Պրոֆեսիոնալիզմը վիճակագրական մարմնի ստանդարտի, հմտության և կարողության համախումբ է, որոնք հարմար են լավ որակի վիճակագրության արտադրելու համար:

Ռեսուրսների համապատասխանություն

Ռեսուրսների համապատասխանությունը վիճակագրական մարմնի ինստիտուտի բնութագրիչն է, որը հնարավորություն է տալիս նրանց համապատասխանել վիճակագրական պահանջներին: Այս ռեսուրսները ներառում են անձնակազմի, ֆինանսական և հաշվարկային ռեսուրսները և պետք է լինեն համապատասխան չափի և որակի:

Ռեսպոնդենտների չափավոր ծանրաբեռնվածություն

Ռեսպոնդենտների չափավոր ծանրաբեռնվածությունը ժամանակի և ծախսի առումով ողջամիտ ջանք է, որն անհրաժեշտ է ռեսպոնդենտներին՝ տրամադրելու բավարար պատասխաններ հետազոտության համար:

Սպառողների բավարարվածության հետազոտություն

Սպառողների բավարարվածության հետազոտության նպատակն է գնահատել սպառողների բավարարվածությունը կամ ընկալումը, սովորաբար որպես բարելավման գործողությունների հիմք:

Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպություն (ISO)

(Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպությունը) միջազգային ստանդարտների ամենամեծ մշակողն ու հրապարակողն է աշխարհում: ISO-ն 161 երկրների ազգային ստանդարտների ինստիտուտների ցանց է, որն ունի յուրաքանչյուր երկրից մեկական անդամ և կենտրոնական քարտուղարություն Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքում, որն էլ կոորդինացնում է համակարգը:

Վիճակագրական (արտադրական/բիզնես) գործընթաց

Վիճակագրական (արտադրական/բիզնես) գործընթացը ենթագործընթացների ամբողջական հավաքածու է, որոնք անհրաժեշտ են օժանդակելու վիճակագրական արտադրանքին:

Վիճակագրական գաղտնիություն

Վիճակագրական գաղտնիությունը սկզբունք է, համաձայն որի առանձին վիճակագրական միավորներին վերաբերող գաղտնի տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել ուղղակի կերպով՝ վիճակագրական կամ անուղղակի եղանակով՝ վարչական կամ այլ աղբյուրներից, պաշտպանված են, իսկ դրանց օգտագործումը ոչ վիճակագրական նպատակների համար և անօրինական բացահայտումն արգելված են:

Վստահելիություն

Վստահելիությունը այն վստահությունն է, որ սպառողները ցուցաբերում են վիճակագրական արտադրանքների հանդեպ՝ պարզապես հիմնվելով դրանց՝ տվյալների արտադրողների իմիջի վրա, վիճակագրական մարմնի, այսինքն՝ ապրանքանիշի իմիջի վրա:

Տվյալների հավաքագրման համար մանդատ

Տվյալների հավաքագրման համար մանդատը վիճակագրական նպատակներով տվյալների հավաքագրման իրավական լիազորություն ունենալու վիճակագրական ինստիտուտի հատկանիշն է:

Փորձագիտական գնահատում

Փորձագիտական գնահատումն արտաքին աուդիտի հատուկ տեսակ է, որն անց է կացվում, օրինակ, Ազգային վիճակագրական ինստիտուտի կողմից (ԱՎԻ) այլ ԱՎԻ-ի համար: Ընդհանրապես, այն ավելի քիչ պաշտոնական է, քան աուդիտը: Այն ավելի շատ նպատակ ունի գնահատելու ընդհանուր որակը, քան վերահսկելու համապատասխանությունն արտաքին որակի ստանդարտների հետ:

Օբյեկտիվություն

Օբյեկտիվությունը հատկանիշ է, որը հաստատում է, որ վիճակագրությունը մշակվում, արտադրվում և տարածվում է համակարգված, արժանահավատ և անկողմնակալ ձևով: Այն ենթադրում է պրոֆեսիոնալ և բարոյական ստանդարտների օգտագործում և քաղաքականությունների ու նորմերի թափանցիկություն սպառողների և հետազոտության ռեսպոնդենտների համար: